قطع ارتباط در روز چهل و هفتم؛ به دوران اینترنت ایرانی خوش آمدید

بر اساس تازه‌ترین به‌روزرسانی نت‌بلاکس، قطعی اینترنت بین‌الملل در ایران وارد چهل‌وهفتمین روز خود شده و شهروندان ایرانی تاکنون ۱۱۰۴ ساعت بدون دسترسی عمومی به اینترنت جهانی سپری کرده‌اند.

به گزارش دیجیاتو، تداوم قطع اینترنت، نه تنها زندگی روزمره، ارتباطات اجتماعی، فعالیت‌های آموزشی و اقتصادی میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار داده است؛ بلکه بحث‌ها درباره آینده دسترسی به اینترنت در کشور را وارد مرحله تازه‌ای کرده است.

اینترنت سفید در راه است

در حالی که دسترسی عمومی به اینترنت بین‌الملل همچنان مسدود است، برنامه‌های مرتبط با ایجاد دسترسی طبقاتی برای گروه‌های مشخص به‌سرعت پیش می‌رود.

بر اساس اطلاعیه‌های منتشرشده، فعال‌سازی اینترنت پرو برای اعضای سازمان نظام صنفی رایانه‌ای آغاز شده و اعضا پیامک‌هایی با این عنوان دریافت کرده‌اند. همچنین اتاق بازرگانی ایران نیز برنامه‌ای مشابه را برای فعالان اقتصادی در دستور کار قرار داده است.

در همین رابطه، علی شریعتی، عضو اتاق بازرگانی ایران، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که فرآیند ارائه اینترنت پرو به فعالان اقتصادی کشور آغاز شده است. هرچند او بعد از مدتی این پست را حذف کرد.

 به نوشته شریعتی، در فاز نخست این طرح، فهرست ۹۱ هزار فعال اقتصادی دارای کارت بازرگانی احصا شده و این افراد پیامکی با سرشماره «اینترنت پرو» دریافت خواهند کرد. شریعتی نوشته است پس از احراز هویت و خرید بسته، دسترسی این کاربران فعال می‌شود.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که مواضع مسئولان دولتی و فعالان اقتصادی درباره موضوع «اینترنت طبقاتی» متفاوت و گاه متناقض به نظر می‌رسد. علی شریعتی در همان پست تأکید کرده است که «اینترنت آزاد حق همه مردم ایران است»، اما در عین حال نوشته که «در شرایط جنگی و به دلیل ملاحظات امنیتی باید این شرایط موقت را پذیرفت.»

حرکت به‌ سوی لیست سفید

اما تغییر در سطوح دسترسی به اینترنت، فقط به اینترنت پرو محدود نیست و شنیده‌های نگران‌کننده‌ای از پیگیری سیاست لیست سفید برای دسترسی به گوش می‌رسد.

«ستار هاشمی»، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در جریان بازدید رئیس‌جمهور از این وزارتخانه، جمله‌ مهمی را به زبان آورد:

اگر به موضوع قطعی اینترنت از منظر مخاطرات امنیتی نیز توجه شود، ضرورت دارد دسترسی همه مردم بدون طبقه‌بندی و لیست سفید به اینترنت فراهم شود.

هاشمی تأکید کرده که «اینترنت طبقاتی یا لیست سفید موضوعیتی ندارد و دسترسی باکیفیت به شبکه جهانی اینترنت، حق همه مردم است.» از گفته‌های هاشمی چنین برداشت می‌شود که او چیزی می‌داند و به ما نمی‌گوید. این گفته‌ها را می‌توان تایید ضمنی اقداماتی دانست برای لیست‌سفید کردن اینترنت در جریان است و همچنین بیانگر تلاش او برای جلوگیری از این اتفاق است. می‌توان حدس زد که جلسات داغی در این خصوص جریان دارد که باید منتظر نتیجه نهایی آنها ماند. هرچند به نظر نمی‌رسد وزیر ارتباطات در برابر دیدگاه موافق با وایت‌لیست کردن اینترت دست بالا را داشته باشد.

صبحت‌های مطرح شده در جلسات دیگری نیز که مسئولان مرکز ملی فضای مجازی با فعالان اقتصاد دیجیتال داشته‌اند، این گمانه را تقویت می‌کند و به‌نظر می‌رسد که تلاش‌ها برای فراهم کردن مقدمات فنی وایت‌لیست کردن دسترسی به اینترنت در جریان است.

آینده‌ مبهم برای دسترسی به اینترنت

ادامه قطعی اینترنت بین‌الملل برای عموم مردم، هم‌زمان با گسترش دسترسی‌های منتخب برای برخی گروه‌ها، نگرانی‌ها درباره نهادینه شدن اینترنت طبقاتی را افزایش داده است. وضعیتی که می‌تواند شکاف دیجیتال را تشدید کرده و حق دسترسی برابر شهروندان به ارتباطات را نقض کند.

گمانه‌زنی‌ها حاکی است که اقدامات در زمینه اینترنت طبقاتی و همچنین وایت‌لیست شدن اینترنت با هدف عادت دادن بخش فعال اقتصادی جامعه به این نوع دسترسی تبعیض‌آمیز ادامه می‌یابد و در نهایت باید منتظر نسخه‌ای ایرانی از اینترنت باشیم: اینترنتی به شدت سطح‌بندی شده و برقراری دسترسی عموم مردم به فهرستی محدودتر از وب‌سایت‌‌ها.